Historia dla dorosłych

00:00 Ludzie znikają od zawsze. Znikają całe kolonie, legiony, podróżnicy, nawet całe cywilizacje, całe grupy ludzi. 00:07 Statki nawet. 00:09 Statki też. Kiedyś jeden gościu zniknął statkiem i szukali gościa i tatka, ale to żart na marginesie. Słuchajcie, zupełnie tak jakby historia miała taką funkcję usuń zaznaczone i raz na jakiś czas jakby ktoś tę funkcję włączał łokciem. 00:22 Potem zostają ślady, czy pół śladu, czasem kawałek napisu, cudza skarpetka i 500 teorii. Co się stało? 00:32 Skowron, Tomkowicz, Olbratowscy prezentują historię dla dorosłych. 00:40 A człowiek jak czegoś nie wie, to natychmiast wymyśla wyjaśnienie, najlepiej takie, w którym występują kosmici, masoni albo tajemniczy tunel. 00:49 Do innych wymiarów. Dzisiaj więc kilka przykładów i przypadków ludzi, czy tam nawet całych grup ludzi, którzy wyszli z historii bez pożegnania. I bez rachunku, i bez zdania kluczy, i bez słowa wyjaśnienia. 01:03 Zaczynamy od Ranuki. Ranuki. W 1587 roku Anglicy postanowili założyć kolonię na wyspie Ranuki u wybrzeża dzisiejszej Karoliny Północnej. 01:13 Przebyło ponad 100 osadników, w tym kobiety, dzieci. No jak to wiadomo o ostatnicy, jak same chłopy pojadą, to co? 01:21 No wtedy jest Europa w 2026. A tam pojechali wszyscy, kobiety, dzieci. 01:26 No bo była to epoka, że kiedy Anglik widział kawałek obcej ziemi, natychmiast dochodził do wniosku, że brakuje tam dwóch rzeczy, angielskiej flagi i angielskiego podatku. 01:37 I to nawet angielską flaga nie jest taka potrzebna. Angielski podatek był najważniejszy. 01:42 Gubernatorem kolonii Roanoke, to jest amerykańska nazwa, został John White, po naszemu Jasiek Biały. I sytuacja od początku była kiepska, dlatego że tam brakowało żywności. Stosunki z miejscowymi ludami były cokolwiek napięte. No więc White popłynął do Anglii po zaopatrzenie. Przytomny facet. 02:01 No miał szybko wrócić, nie? No ale akcja ratunkowa opóźniła się przez wojnę anglisch-hiszpanią. Tam słynną wielką armadę, to przy niej okazji o armadzie opowiemy. 02:11 Więc nie wracał. I White wrócił dopiero w 1590 roku po około trzech latach. Można powiedzieć, że wyszedł do sklepu po bułki, tylko sklep był po drugiej stronie Atlantyku i była długa kolejka tam do Lady Bird, czyli takiej angielskiej biedronki. 02:26 W każdym razie, uwaga, 18 sierpnia 1590 roku, no to ją kroniki, wylądował na wyspie, jak to mówisz? Ranuki. Ranuki. I kolonistów się okazało, że nie ma. A jak wypływał, to wszyscy byli. Nie znalazł żadnych ciał. Nikt nie znalazł ciał. Nie znaleziono śladów żadnej wielkiej bitwy. Nic po prostu. Osada była opuszczona. A na palisadzie wyryto napis słowo kroatan. Kroatoan, nawet kroatoan. Troatoan się pisze. Trudne słowo, kroatoan. 02:55 Ale kroatan było nazwą pobliskiej wyspy oraz mieszkającego tam ludu, z którym koloniści utrzymywali przyjazne kontakty. 03:02 Akurat tu przyjazne. I White wcześniej umówił się z osadnikami, że jeśli będą musieli opuścić Ranoki, zostawią informację dokąd poszli. Gdyby robili to pod przymusem, mieli dodatkowo wyryć znak krzyża. A tutaj krzyża nie było. 03:17 Czyli ta wiadomość zostawiona dla burmistrza de facto, dla gubernatora była w zasadzie bardzo konkretna. To tyle, że White nigdy nie zdołał jej sprawdzić, gdyż sztorm zmusił jego statek do odwrotu i wyprawa na Kroatoan nie doszła do skutku. 03:31 Najbardziej przyziemna hipoteza jest jednocześnie najbardziej prawdopodobna. Tylko głupia trochę, nie? Bo osadnicy mogli po prostu przenieść się do Kraton i zostać tam przyjęci przez miejscową społeczność. Ale ostatecznego dowodu nie ma. 03:45 No i tu nie ma też UFO, tunelu do rozumiesz na Marsa. 03:49 Ale od tego momentu... Zaczyna działać ludzka wyobraźnia. Indianie ich wymordowali, Hiszpanie ich porwali, zginęli z głodu, rozproszyli się. 04:01 Wtopili się w miejscową ludność. Była nawet taka teoria, że przenieśli się gdzieś dalej i założyli inną osadę, tylko siedzieli po cichu. 04:09 No a w sumie to tak, jakby Władek zniknął z mieszkania, na przykład, ale na drzwiach napisał flamastrym, jestem u Marka, klucz pod wycieraczką, pieniądze za obrazem. I domownicy by się zastanawiali, co Władek miał na myśli i gdzie jest. 04:23 I tak było przez lata. No w każdym razie Rano Key stało się takim pierwszym wielkim amerykańskim przypadkiem zaginięcia, w którym człowiek zostawił kartkę z informacją, dokąd idzie, a mimo tego i tak wszyscy po 400 latach pytają, No dobrze, ale to gdzie on poszedł? 04:38 No i oczywiście do dzisiaj jest bardzo dużo teorii spiskowych na ten temat. 04:44 Kroatoan. Cofnijmy się teraz do czasów Imperium Rzymskiego i przedstawimy sprawę zaginięcia dziewiątego legionu Hiszpania. 04:54 Imperium posiadało coś w rodzaju takiej starożytnej, korporacyjnej księgowości, bo Legion miał numer, nazwę, dowódców, pieczęcie, sztandary, dokumenty. 05:05 Wszystko co trzeba i cesarstwo bardzo lubiło wiedzieć, gdzie znajduje się jego wojsko, ponieważ wojsko było przede wszystkim potrzebne po to, żeby inni dokładnie wiedzieli, gdzie znajduje się cesarstwo. Tak, tak. Jak nie było wojska, to... Różnie to było z tym cesarstwem. 05:17 No i też tak się ucierało, że dokąd sięga tam żołnierz, dotąd jest jakby... Cesarstwo. 05:23 Cesarstwo. Tędyż zapłynie sandał legionisty, tędyż zapłynie święte cesarstwo rzymskie. No to tak właśnie, tylko że po rzymsku. 05:30 I właśnie dlatego przypadek zaginięcia dziewiątego legionu hiszpańskiego jest tak ciekawy. Była to jednostka o długiej historii. 05:37 To był chyba najsłynniejszy Legion Rzymski, utworzony w I wieku przed naszą erą. Walczył w różnych prowincjach Republiki i później Imperium Rzymskiego. 05:48 Legion Hiszpania, bo siedzieli długo w Hiszpanii. Dokładnie. Które jeszcze wtedy nie było, ale tak, coś tam już raczkowało. 05:55 W 43. roku naszej ery Legion Hiszpański został wysłany do Brytanii. 05:59 To inna prowincja. To są różne prowincje, Hiszpania, Brytania. Chociaż się rymuje. Różne. 06:05 Tak, by podporządkować Brytanii Rzymowi i ona stacjonowała Eburakum, czyli dzisiejszym Jorku. 06:11 I słuchajcie, nagle, nagle, w pierwszej połowie drugiego wieku dziewiątka znika w ogóle z rzymskich rejestrów. W sumie była, była, była, była, była, była, była, była. I nagle, nie wiadomo dlaczego. 06:23 Tak normalnie właśnie jakby, nie wiem, zniknęła jedna baba, to jakby luz, nie? Tylko, że to było kilka tysięcy uzbrojonych facetów, którzy zniknęli z dokumentów. To tak jakby gdzieś ktoś teraz zgubił taką najlepszą dywizję w swojej armii. Współcześnie to już nie zaginięcie, to jest restrukturyzacja lub optymalizacja zatrudnienia i to się działa w niektórych korporacjach. 06:43 To tak jakby była reforma systemu tego emerytalnego i gdzieś zginęło 19 miliardów, nie? No, to... 06:50 To jest kwestia jakichś tam wyliczeń. Wróćmy do Rzymu. Takich kwot wynikają z jakichś tam działań. 06:57 Wróćmy do Rzymu. Rzym miał drogi. Akwedukty. Nawet miał drogie akwedukty. Prawo i administrację. I mimo to zgubił Legion. Czyli cywilizacja była dojrzała. 07:09 Przez lata, przez stulecia taka oficjalna wersja zaginienia dziewiątego Legionu brzmiała bardzo filmowo. Uwaga, cytuję. Około roku 117 dziewiąty Legion wyruszył uzbrojony z jedzeniem w sandałach na północ Brytanii. Tam został otoczony przez barbarzyńców i wybity w lasach tam gdzieś tam do ostatniego żołnierza. 07:31 I Hollywood, gdyby wtedy istniało Hollywood, to zaczęłoby całe Hollywood zacierać ręce, że będzie dobry film. Tylko, że archeolodzy jak zwykle popsuli zabawę. 07:43 W Niemingen, w dzisiejszej Holandii, znaleziono inskrypcje i inne ślady związane właśnie z IX Legionem, datowane na okres po 108 roku naszej ery. 07:54 Dokładnie, uwaga, nowsze badania ponownie dopuszczają możliwość, że zasadnicza część IX Legionu rzeczywiście mogła tam dostać wciry, czyli tutaj przeżyli katastrofę w Brytanii, na początku lat 120. Pewności jednakowoż nie ma. Nie ma. 08:08 I to jest piękne, bo to tak, dwa tysiące lat po wydarzeniu historycy nadal prowadzą śledztwo, gdzie się podziało kilka tysięcy uzbrojonych Rzymian. To znaczy, to nie jest igła, to nie jest skarpetka, to jest cały Legion. 08:21 Bo może ktoś tam coś tam gdzieś i pojechał na chwilę do Holandii. 08:24 No bo tak, no. 08:26 Może. Na mecz czy coś. Na mecz czy tam coś, do Amsterdamu kupić różne rzeczy. 08:31 No wiesz, no na emeryturze. Żeby coś pociągnąć. Taki Legionista. 08:33 Tak to jest z Legionami. 08:35 No człowiekowi giną kluczyki do samochodu. No i przez 20 minut przeszukuje mieszkanie, prawda? Rzymiano zginęło kilka tysięcy ludzi wraz z mieczami, tarczami, orłami, całą administracją i do dziś nie wiadomo dokładnie gdzie. 08:49 Czyli realizmując możliwości jest kilka. Albo dziewiąty Legion został zniszczony podczas walk w Brytanii przez tych barbarzyńców, albo został przeniesiony na kontynent i rozbity później... Być może podczas walk na wschodzie. Może oni poszli do Polski. Może trafili na podkarpackie wesele. A tu jak się zacznie ruchawka ze sztachetą, to nawet Legion nie pomoże. 09:10 Może się pokłócili przy wiejskim stole. 09:13 Jest inna posybilność, czyli możliwość. Mógł zostać rozwiązany po podniesieniu dużych strat. W tej Brytanii albo na podkarpackim weselu. Wiadomo tylko, że późniejsze listy Legionów już go nie wymieniają. Rzymianie mieli jednak pewną przewagę nad współczesnością. No bo dzisiaj, gdyby zginął cały Legion, przez pierwsze dni trwałaby dyskusja, który urząd miał obowiązek zauważyć jego brak. Potem powstałaby komisja i tak dalej, i tak dalej, i kłopoty. 09:41 A tak to było tak. Nie mamy pańskiego Legionu i co nam pan, panie Rzymianku, zrobić? 09:48 Czyli albo dziewiąty Legion zginął tu, albo zginął tam. Pewne jest to, że go nimą. No. I nikt wam, przepraszam, w tym temacie niczego mądrzejszego nie powie. 09:58 A teraz z Brytanii i z czasów rzymskich przenosimy się na Atlantyk. Jest piąty grudnia. 1872 roku. Załoga statku Dei Gratia zobaczyła na Atlantyku jednostkę płynącą bez właściwego kierunku. Była to Mary Celeste. 10:21 Statek wyglądał jak samochód pozostawiony na światłach z włączonym silnikiem, tylko że był na Atlantyku. 10:30 I teraz uwaga, Mary Celeste płynęła z Nowego Jorku do Genui. Dowodził nią doświadczony kapitan Benjamin Briggs. Na pokładzie znajdowała się jego żona Sarah i dwoletnia córka Sophie oraz siedmiu członków załogi. 10:42 W sumie dziesięć osób. Ładunek 1701, beczek spirytusu przemysłowego. Po wejściu na pokład ludzie z Dei Gratia zobaczyli scenę wymarzoną dla wszystkich przyszłych autorów książek o tajemnicach. 10:56 Zaczęli sprawdzać ładownie i tak... Jedzenie jest, woda jest, spirytus jest, statek jest, ludzi nie ma. To jest troszeczkę tak, jakby wejść rano do biura. Komputery działają, kawa ciepła, rogaliki stygną. Teams pokazuje wszystkich jako aktywni. 11:12 Tylko, że nie ma ani jednego pracownika na zakładzie. 11:14 I pomyślisz home office. Najbardziej niepokojące było to, że wszystko działało. Bo kiedy wszystko działa, a nie ma ludzi, to znaczy, że albo coś stało się strasznego, albo firma przeszła na pełny home office. 11:29 Tak, ale to, że alkohol został, świadczy o tym, że załoga opuściła statek pod przymusem i w pośpiechu. 11:35 No właśnie, bo brakowało szalupy ratunkowej. 11:38 Jedna z pomp dodatkowo była rozebrana, ale statek w pełni nadawał się do żeglugi. 11:44 No i oczywiście zaczęły się teorie. Piraci, bunt, morderstwo, potwór morski. Gdyby zdarzyło się to dziś, pierwsza teoria by brzmiała challenge na TikToku poszedł źle. Mówiło się też o kosmitach. 11:57 Tak, bo kosmici mają w tego typu historiach bardzo szeroki zakres obowiązków. Budują piramidy przecież, przypomnę. Porywają ludzi. Rysują kręgi w zbożu. Budują tam również te płaskowyże naska. I najwyraźniej zajmują się ci kosmici również logistyką morską. I nie tylko. 12:14 I nie tylko. Zginęła pokrywka od pojemnika w kuchni? No to co prawdopodobnie mały statek z Syriusza. 12:20 Najbardziej rozsądna hipoteza mówi, że Briggs uznał, że Mary Celestie grozi zatonięcie lub z eksplozja. Ładunek alkoholu mógł wydzielać opary. Pompa nie działała. A kapitan nie wiedział, ile naprawdę wody nabrał statek. 12:34 A może te opary właśnie, oni się troszeczkę tam wjeżdżą i zają się kąpać. 12:38 Więc prawdopodobnie załoga zeszła do szalupy i prawdopodobnie zrobiła dokładnie to, czego człowiek nie powinien zrobić, czyli opuściła bezpieczne miejsce, bo uznała, że jest niebezpieczny. 12:48 To troszeczkę tak, jakby człowiek skoczył z windy między piętrami, bo uznałby, że na przykład winda jedzie za wolno. 12:54 A Łukasz na takie przypadki. Takie coś sprowadzicie szybko do parteru. 12:59 Mary Celeste nie zatonęła w każdym razie, Szalupa najprawdopodobniej tak i w ten sposób statek bez ludzi okazał się bezpieczniejszy niż ludzie bez statku. 13:11 Historia lubi takie żarty. 13:12 Lubi, ceni, tylko bardzo rzadko pyta bohaterów, czy ich też ten żart śmieszy. 13:17 Znaczy może przez chwilę się śmiali. Może. 13:20 O, patrzcie. A hoj przygodą. 13:22 My toniemy, a nasz statek nie. To przez chwilę było. Śmiechu co nie miara. 13:27 Nie róbcie tego sami w domu. 13:29 Teraz opowiemy o zaginięciu, który jest owianem mgłą tajemnicy. Dosłownie. 13:35 The Mist of Mystery. 13:37 Tak, doszło do niego podczas pierwszej wojny światowej, w czasie kampanii na Galipoli, to jest półwysep leżący w Turcji. 13:44 Nie będziemy tutaj analizować, o co była ta bitwa, po co ona była, na co i dlaczego, bo to jest temat na zupełnie oddzielny podcast. To nie jest istotne dla tego odcinka... 13:55 O zaginięciach, przecież słuchali się do tego momentu, wiecie o czym to jest, prawda? Ale co jest ważne? Ważne jest to, że 12 sierpnia 1915 roku podczas bitwy żołnierze brytyjskiego 5 batalionu Norfolk Regiment ruszyli do ataku na pozycję wojsk Imperium Osmańskiego. 14:12 Batalion wszedł naprawdę bardzo głęboko w teren wroga przeciwnika, łączność się urwała, żołnierze stracili kontakt z innymi jednostkami. 14:19 I nie wrócili. Brzmi tajemniczo. 14:23 Brytyjski dowódca John Hamilton napisał później dramatycznie, że weszli w las i więcej ich nie widziano. In the forest. Tak, tak jakby na grzybach zabłądzili. I tu historia powinna się zakończyć słowami zginęli w bitwie. 14:35 Ale jeszcze bardziej tajemniczo zrobiło się pół wieku później, w 1965 roku, gdy pojawiła się opowieść trzech nowozelandzkich żołnierzy o dziwnej chmurze. I tu zacytujemy fragment. 14:48 Przemysławie, tu ładnie cytujesz. 14:50 W zasięgu wzroku nie było żadnych chmur z wyjątkiem sześciu czy ośmiu obłoków, które miały wszystkie dokładnie taki sam kształt przypominający bochenek chleba. Bezpośrednio pod tą grupą obłoków znajdował się jeszcze jeden obłok, również nieruchomy, sięgający aż do ziemi. Był całkowicie nieprzejrzysty i robił wrażenie czegoś tak ścisłego jak ciało stałe. 15:09 Nie stało ciało, tylko ciało stałe. 15:11 Kiedy Brytyjczycy doszli do dziwnego obłoku, bez wahania weszli prosto w niego, ale nikt z niego nie wyszedł. Kiedy ostatni żołnierz ostatniego szeregu zniknął w obłoku, ten oderwał się od ziemi i uniósł powoli do góry, aż zrównał się z innymi obłokami, wtedy wszystkie razem odpłynęły na północ. 15:25 Brzmi bardzo wiarygodnie. I tak narodziła się legenda o batalionie połkniętym przez mgłę. Dokładnie. To tak jakby cały autobus komunikacji miejskiej wjechał w mgłę na rondzie, już nigdy z tego ronda nie wyjechał. 15:38 Może kosmici chcieli mieć lud ludziów, żeby zrobić kolonię ich rozmnażać, tylko jak tam samych chłopów nabrali. 15:44 Ale to dlatego im się nie udało. Ale rzeczywiście wśród tych... 15:48 Autobus tak. Może baby porwały kosmiczne chłopów. 15:51 Może kosmiczne baby. 16:07 Wojna światowa okazała się najwyraźniej niewystarczająco niebezpieczna, więc trzeba było jeszcze do tego wszystkiego dorzucić UFO. 16:14 Słuchajcie, taka jest natura rzeczywistości, powiedziałbym immanentna część natury rzeczywistości, że jeżeli przez odpowiednio długi czas czegoś nie wiemy, to na bank pojawią się kosmici, tajemnicza mgła, zjawiska pogodowe, templariusze czy portal do innych wymiarów. Tak. 16:29 Ale jak to nie było działaniem UFO, to ja nie wiem, co było działaniem UFO. 16:34 Tak, tak. Tyle, że problem polega na tym, że część ciał żołnierzy batalionu Norfolk, prawda, odnaleziono już w 1919 roku na terenie dawnego gospodarstwa rolnego za tureckimi liniami. Bo może chmura wypluła. Może. To niepotrzebne. 16:50 Od pół. Niedobry człowiek, niedobry nawet. 16:52 Badania historyczne wskazują, że oddział prawdopodobnie zapędził się za daleko, został odcięty i zniszczony w walce, a opowieść o tajemniczej chmurze pojawiła się dopiero dziesiątki lat później. 17:03 Czyli cały batalion nie zniknął, tylko zniknęła informacja o tym, co się z nim stało. No i to się okazuje wystarczyło. 17:09 No i historia nie znosi pustych miejsc. Jeżeli czegoś nie wiemy, natychmiast wchodzi tam legenda. Rozstawia meble i mówi, od dzisiaj ja tu mieszkam. Tak mówi. Tak, legenda mówi. 17:19 Dlatego cała tajemnica Norfolk Regiment jest być może jeszcze ciekawsza niż prawdziwe zniknięcie. Pokazuje bowiem i unaacznia nam, jak znika fakt. 17:33 Najpierw jest bitwa, potem niewiedza, potem mgła. Legenda ma bowiem wielką przewagę nad faktami. Nie musi przedstawiać dokumentów. 17:43 Do tej pory w dzisiejszym odcinku podcastu zgubiliśmy kolonie, legiony, załogi, bataliony. No to teraz podnosimy poprzeczkę i teraz zgubimy całą cywilizację. Przynajmniej tak twierdzi legenda. 17:55 Przenosimy się na południowy zachód USA. W miejscu zwanym Four Conners, czyli cztery rogi, tam stykają się cztery stany, Utah, Colorado, Arizona i Nowy Meksyk. 18:11 I co tam jest? Tam jest pustynia, tam są skały, tam są kaniony. Klimat taki se, ale przez ponad tysiąc lat żył tu lud, który nazywany był Anasazi. 18:22 Znaczy oni się sami tak nie nazwali. Ich nazwa pochodzi z języka Nawacho i znaczy przodkowie wrogów. Przodkowie wrogów. Coś jak tata Niemca, albo germańska mama. Ale historycy mówią przodkowie ludów Pueblo. To jest oficjalna nazwa, przodkowie ludów Pueblo. I przodkowie ludów Pueblo byli świetni, oni potrafili dobrze budować. I w kanionie Chaco wznieśli Pueblo Bonito. Słynne Pueblo Bonito. To jest kamienny kompleks z kilkuset pomieszczeniami, fragmentami czteropiętrowych. 18:55 To jest wiesz, to było coś. 18:56 Budowali go prawie przez 300 lat, mniej więcej od 850 do 1150 roku. Mówi się, że aż do XIX wieku w Ameryce Północnej nie było większego budynku. 19:09 Chciałem zaznaczyć, że oni to zrobili bez koła, bez koni pociągowych, bez metalowych narzędzi. Drewno na stropy noszono z gór oddalonych o kilkadziesiąt kilometrów, ręcznie i pieszo. Zauważcie, ręcznie i pieszo. Dziesiątki tysięcy pni. 19:24 Ale mieli też przodkowie wrogów, mieli też drogi, proste jak strzała. szerokie na kilka metrów, nawet na dziesięć, rozumiecie? Prowadzące przez pustynię i to najciekawsze, nieomijające przeszkód. Czyli było coś, to nie robili obwodnicy Dębice, tylko... 19:42 Jak niewidomy komna Wielkiej Pardubickiej. Nie, nie, to bez przeszkód. Jak droga trafiła na skałę, to w skale wychowano schody. 19:48 Po prostu. I pytanie brzmi, bo do dzisiaj nie wiadomo, po co komuś idącemu kilkadziesiąt kilometrów przez pustynię taka... 19:56 Na piechotę musi iść, skoro są schody. Autostrada szeroka. Może szły nią procesje. A może to był po prostu prestiż. 20:03 Boże ciało, jakie musiało być piękne. Patrzcie, kuźwa, jakie tu mamy. Tak mówili innym ludom. A może to były świetnie płatne rządowe przetargi i zlecenia. I na przykład szwagier dostał. 20:14 A może szedł wód i każdy chciał iść obok woda. To musi być szeroka wtedy. 20:20 Ale w XIII wieku coś się gwałtowniej nagle zmieniło i ludzie zaczęli budować domy i mieszkania na urwiskach. W skalnych urwiskach wykute skale. Uf odjechało. Nie. W Mesa Verde w Colorado powstał pałac na klifie. 150 isp wykutych w skalnej ścianie i tam się wchodziło albo po drabinach, albo po takich wąskich wykutych w skale schodkach. 20:41 To jest pierwsza wskazówka. Ludzie nie przeprowadzają się na urwisko, bo lubią widoki. Albo lubią krótkie loty. Nie, nie, nie. Przeprowadzają się tam. 20:51 Bo najprawdopodobniej się czegoś boją. I se tam chwilę mieszkali, chwilę mieszkali. 20:55 A potem, około 1300 roku, wszyscy odeszli. Zniknęli. Odeszli. Domy w Czako i Mesawerdy opustoszały. W pomieszczeniach zostały garnki, narzędzia, zapasy. Nie ma listu pożegnalnego. Nic. 21:09 Nawet nie napisali kroatoan na ścianie. 21:12 Cywilizacja zniknęła. To porwanie. Portal do, nie wiem, innego wymiaru. Kosmici, tylko... 21:17 Może tym razem nauka ma wyjątkowo dobrego świadka, czyli drzewa. I uwaga, na podstawie słojów tych drzew można odczytać pogodę rok po roku i te słoje mówią, że od roku 1276 do 1299 trwała tam wielka susza. Ćwierć wieku bez deszczu. No. 21:37 A jak do tego dołożymy dużą liczbę ludzi do wykarmienia. Bo ich trochę było. Plus przemoc, bo archeolodzy znajdują ślady napadów i masakr z tego czasu. 21:46 No to nagle mamy odpowiedź, dlaczego cały lud przodków wrogów zamieszkał na urwiskach. Bo gdy jedzenia jest za mało, to sąsiad przestaje być sąsiadem. Wujek nie do końca jest wujkiem. Nawet jak bierze na kolana. 22:00 No. Bo nie wiesz, czy zje, no, czy zrobi... Dobra, czy zrobi coś innego. Dobrze, wróćmy do tematu. Więc ci Anasazi przeprowadzili się na południ i wschód, na Drio Grande, na płaskowyrze Hopi, do Zuni i Yakoma. 22:16 I tu jest, słuchajcie, najlepsze, bo się okazuje, że ci potomkowie przodków wrogów żyją do dzisiaj. Są badania, które pokazują, że są to współczesne ludy Pueblo, Hopi, Zuni, Akoma, Taos i inni. Oraz Atos, Portos i Aramis. Wygooglajcie sobie to. 22:34 Pueblo Akoma, nazywane miastem na niebie, jest zamieszkane nieprzerwanie od mniej więcej XII wieku, a ich tradycje opowiadają właśnie o wędrówce przodków. 22:43 Tak. Czyli cywilizacja Anasazji nie zaginęła, tylko po prostu najzwyczajniej w świecie zmieniła adres. Tyle wielkie halo, spina, dum, co się stało. 22:54 No to tak jakby rodzina wyprowadziła się nagle z mieszkania, zostawiła stare garnki, meblościankę taką z 70-tych lat, chociaż mogli dobrze sprzedać na starych targach, prawda? A nowi lokatorzy przez 700 lat zastanawiali się, czy dawnych mieszkańców przypadkiem nie porwało UFO? 23:13 Ufo, srufo. 23:16 Ale wam powiemy. Mniej wam niczego mądrzejszego na ten temat nie powiem. Ale teorie spiskowe trwają do dziś. 23:24 One są dobre. 23:25 Dobra, to teraz tragedia na przełęczy Diatłowa. Czyli zacznijmy od scenografii. Zimno, ciemno, Ural. Idzicz. 23:36 Brzmi jak początek taniego horroru klasy B albo nawet C. 23:40 Albo taka fabuła gry survivalowej, ale takiej, w której giniesz po prostu w pierwszych pięciu minutach gry. Kupiłeś sobie płytę, włączyłeś, nie żyją. 23:48 Zazwaga, bo to jest taka sprawa, przy której zwolennicy teorii spiskowych po prostu otwierają szampana w tym momencie. Tragedia na przełęczy Diatłowa. Zaczyna się w styczniu 1959 roku. Dziesięcioro studentów i absolwentów Uralskiego Instytutu Politechnicznego w Swierdłowsku rusza na wyprawę narciarską po północnym Uralu. 24:08 Cel ambitny góra Otorten. 24:12 O tortę. Nazwa w języku Mansyjskim, bo tam mieszkali Mansynowie albo jacyś inni. Mansyni. Mansyni mieszkali. Nie chodź tam, tak się nazywa ta góra. 24:23 Już jest dobrze. Dobra nazwa. Ktoś widząc tablicę z napisem nie chodź tam mówi o idealne miejsce na ferie zimowe to nawet mi go nie szkoda. 24:34 I uwaga, jeden z uczestników wyprawy, Jurij Judin, musiał przerwać wyprawę jeszcze przed właściwym szturmem szczytu z powodów problemów ze zdrowiem. Tam bolała go noga. Jak się boli noga, to tam nie poszosujesz za bardzo. I to noga uratowała mu życie, widzicie? Został jedynym ocalałem w stałej tej grupy. Czego nas to uczy? Że trzeba wiedzieć, kiedy się wycofać. 24:53 Ale przynajmniej on już później do śmierci był gwiazdą każdego wesela i imienin. I urodzi. 24:58 Luksusowa sytuacja. Wiadomo było, o co go będą pytali przy stole, przy rosole. 25:04 No ale dobra, przechodzimy do reszty. Dziewięcioro pozostałych pod dowództwem Igora Diatłowa poszło dalej i słuch o nich zaginął. Przełęcz Diatłowa. 25:13 A to był Diatłow. Pozdrawiamy domyślnych, bo już wiecie skąd się wzięła ta nazwa, prawda? Ale bez spoilerowania. Bez spoilerowania. 25:21 Tak, kiedy nie wrócili w umówionym terminie, ruszyła akcja poszukiwawcza. 26 lutego ekipa ratunkowa trafiła na ich namiot na stokach góry Czołach Czagu, co w tłumaczeniu na ludzki oznacza Góra Umarłych. 25:36 Czyli w tej okolicy nawet nazwy nie owijają w bawełnę. 25:41 Tylko tutaj ważne. Namiot był rozcięty od środka. Od środka? Tak. Czyli coś ich tak bardzo wystraszyło, że postanowili uciekać na mróz rzędu minus tam 30 stopni, bez butów, bez kurtek, w samych skarpetkach. 25:57 I uwaga, ciała. Bo ciała zaczęto znajdować w kolejnych tygodniach. Ciała Baba Mak. Tego proszę nie mieszać w tę historię. Pierwsze dwa leżały przy ognisku na skraju lasu pod Wielką Sosną. Boso, a tam jest zimno. W samej bieliźnie. 26:12 To jak z ogniszko rozpalisz, a jesteś w majtach, to wiemy co. To znaczy już spoiler numer dwa, już po tym wiadomo, że niejeden film na ten temat nakręcili. 26:24 Jakie wokół wolały się połamane gałęzie, jakby ktoś próbował wdrapać się na drzewo, żeby uciec przed czymś, czego w ciemnościach nie było widać. 26:32 Albo narąbać na ognisko patyków, żeby wiadomo. 26:36 Ale potem znaleziono samego Diatuoła, Zinaidę Kolomogorową i Rustuma Słobodzina. 26:43 To są inne nazwiska. Ale to są nazwiska z innych krajów. 26:47 Tak, leżeli w drodze powrotnej do namiotu, jakby próbowali czołgać się pod górę, walcząc z zamiecią. 26:53 Teraz uwaga, bo mamy wyimki z policyjnych raportów. Największą zagadką i paliwem dla historii spiskowych, dla spiskowych historii stała się jednak czwórka, którą odnaleziono dopiero w maju głęboko w wąwozie pod grubą warstwą śniegu. Mieli straszliwe, wręcz niewyobrażalne obrażenia wewnętrzne. Potężne złamania żeber, czaszek. Coś jakby potrącił ich pociąg. A tam pociągów nie ma. 27:21 No ale tu właśnie, to jest właśnie problem, bo na stokach Uralu w 1959 pociągi jeszcze nie jeździły. Nie jeździły. Co ciekawe, dalej nie jeżdżą. 27:30 Może UFO latało nisko. 27:32 Co ciekawe... Na ciałach nie było zewnętrznych śladów bójki czy siniaków. Skóra była nienaruszona, a siła uderzenia musiała być gigantyczna porównywalna z wypadkiem samochodowym. 27:44 No i tu zaczyna się w tym momencie klasyczny teatr wyobraźni, bo co? Kosmici? Oczywiście. Przecież lokalni mieszkańcy i inne grupy turystyczne widzieli w tamtych rejonach na niebie, uwaga, cytuję... Dziwne, ogniste kule. 27:57 Po latach okazały się testami radzieckich rakiet, ale nie psujmy zabawy. Yeti? 28:03 Czemu nie? W końcu tu góry. Może stadosłoni. 28:08 Ta teoria ma kilka luk, bo to jest taka moja teoria, ale dopracuję ją. 28:12 Dizonaury śnieżne. Dizonaury. Taki teory też nie było, to ja z kolei ją tam wyznubam. Dizonaury śnieżne. 28:18 Sowieckie śledztwo zostało zresztą szybko zamknięte i utajnione na 50 lat, co w tamtych czasach stanowiło idealną pożywkę do spekulacji, no bo kiedy urzędowy komunikat brzmi zginęli z powodu nieznanej siły żywiołowej, no to człowiek od razu wie, że państwo albo wie... I kręci, albo nie ma pojęcia co się stało i kręci jeszcze bardziej. 28:42 Natomiast współczesna nauka i rzetelne śledztwa podeszły do sprawy znacznie poważniej, bo w roku 2009 odtajniono po 50 latach wszystkie dokumenty. Badacze katastrof naturalnych wykazują na rzadkie zjawisko lawinę pyłytową. Płytowa, tak. Płyty. A nie, że był naukowiec płytow. Nie, nie, to chodzi o płytę. Ze względu na ukształtowanie terenu, czytam, i odcięcie miejsca pod namiot w stoku, śnieg mógł nagle zjechać na namiot, raniąc śpiących ludzi, a ci w panice rozcięli płótno, by ratować życie. 29:13 I wybiegli. 29:13 Na to laja tam. Tak, uciekli do lasu, rozpalili ognisko, ale bez ubrań i sprzętu nie mieli szans z mrozem. Ci w wąwozie wpadli do jamy śnieżnej, która się pod nimi zapadła Co wyjaśniłoby zmiażdżenie klatki piersiowej? 29:28 Ale teorii jest wiele i żadna w sumie nie jest jednoznaczna. Jeśli chodzi o te teorie, o których dzisiaj mówiliśmy, to o tej w sumie najmniej wiadomo. Bo jeden mówi tak, a drugi mówi tak. 29:40 To też wygląda na gruby mię niż mi szyte. To jest płytowa lawina, pierdol, pierdol, bla, bla, bla. 29:46 Więc może jednak dizonaury. Dizonaury. Nie kosmici, tylko dizonaury. I z tym was zostawimy. My, radiowcy bez cenzury. Jacek Tomkowicz. Tomasz Olbratowski. 29:55 Przepraszam. Niby, że dinozaury wyginęły. A może nie wyginęły? Tylko się czają. Czają się i czekają. Przemysław Skowron. 30:06 I Jan Olbratowski. 30:08 Syn rzeczonego. 30:11 Mogliście poznać po nazwisku. Nie będę spoilerował. 30:15 Skowron Tomkowicz Olbratowscy. To była historia dla dorosłych.